رد شدن به محتوای اصلی

پست‌ها

نمایش پست‌ها از ژوئیه, ۲۰۲۶

از جمهوری تا سلطنت پنهان

مجید ملکی میقانی اقتصاد  سیاسی بازتولید قدرت خانوادگی در سرمایه‌داری رانتی پیرامونی مقدمه چرا برخی جمهوری‌ها، بدون آنکه قانون اساسی خود را به سلطنت تغییر دهند، به‌تدریج به نظام‌هایی با منطق موروثی تبدیل می‌شوند؟ چگونه نهادهایی که ظاهراً بر انتخابات، جمهوریت و حاکمیت قانون استوارند، در عمل به سازوکاری برای انتقال قدرت در درون یک خانواده یا حلقه‌ای محدود از نخبگان سیاسی بدل می‌شوند؟ این پدیده را نمی‌توان صرفاً با فرهنگ سیاسی، ویژگی‌های فردی رهبران یا ضعف دموکراسی توضیح داد. ریشه‌های آن را باید در اقتصاد سیاسی دولت، آرایش نیروهای طبقاتی و جایگاه این کشورها در نظام سرمایه‌داری جهانی جست‌وجو کرد. در بخشی از دولت‌های رانتی، نظامی و نئوپاتریمونیال پیرامون سرمایه‌داری جهانی، جمهوری به‌تدریج از درون تهی شده و به شکلی از «سلطنت پنهان» یا «جمهوری موروثی» تبدیل می‌شود؛ وضعیتی که در آن قانون اساسی همچنان از انتخابات، جمهوریت و نهادهای رسمی سخن می‌گوید، اما منطق واقعی قدرت بر پایه انتقال اقتدار در درون یک خانواده یا شبکه‌ای از وفاداری‌های شخصی، نهادی و اقتصادی عمل می‌کند. البته این روند را نباید...

ترکیه در تقاطع بحران هژمونی و منطق قدرت نیمه‌پیرامونی

  بازآرایی ژئوپلیتیک خاورمیانه و محدودیت‌های گذار در نظم سرمایه‌داری جهانی مجید ملکی میقانی این مقاله جایگاه ژئوپلیتیکی ترکیه را در پرتو نظریه نظام جهانی و نظریه مارکسیستی امپریالیسم بررسی می‌کند. استدلال اصلی آن است که ترکیه در مقام یک قدرت نیمه‌پیرامونی، در متن بحران چندلایه هژمونی ایالات متحده می‌کوشد میان دو الزام متعارض تعادل برقرار کند: از یک‌سو وابستگی ساختاری به اقتصاد و نهادهای مسلط سرمایه‌داری جهانی و از سوی دیگر تلاش برای گسترش حوزه نفوذ منطقه‌ای و ارتقای موقعیت خود در سلسله‌مراتب قدرت جهانی. ترکیه نه در جایگاه قدرت‌های مرکزی قرار دارد و نه کشوری پیرامونی است که صرفاً تابع اراده قدرت‌های بزرگ باشد. این کشور به واسطه ظرفیت صنعتی، توان نظامی، موقعیت ژئوپلیتیکی و توان دیپلماتیک خود از امکان کنشگری برخوردار است، اما همچنان به سرمایه خارجی، فناوری پیشرفته، بازارهای جهانی و شبکه‌های مالی تحت سلطه مراکز سرمایه‌داری وابسته مانده است. همین موقعیت دوگانه، سیاست خارجی آن را به عرصه‌ای از فرصت‌ها و محدودیت‌های هم‌زمان تبدیل کرده است. مقاله نشان می‌دهد که سیاست خارجی ترکیه را نم...